Tag Archives: Χριστούγεννα

(Πρώιμος) Άγιος Βασίλης!

Δεν θα πιστέψετε τι μου ετυχε σήμερα! Ακόμα δεν το έχω συνειδητοποιήσει κι εγώ!

Το πρωί, εκεί που τάιζα τον γιο μου, κάποια στιγμή ακούω θόρυβο πάνω στην ταράτσα, σαν κάτι βαρύ να ακούμπησε. Φύσαγε έξω, αλλά τα δέντρα δεν φτάνουν μέχρι την ταράτσα. Γυρνάω ασυναίσθητα προς το παράθυρο να κοιτάξω, και στην άκρη του πρόλαβα να πιάσω κάτι σαν φευγαλέα κίνηση, σαν κάτι να κοκκίνησε λιγάκι..

Βγαίνω έξω στο μπαλκόνι να δω τι έγινε – τίποτα… Μόνο μια περίεργη, αστραφτερή σκόνη είχε πασπαλίσει τα κάγκελα – “Μα καλά”, σκέφτηκα, “εδώ έξω έρχεται η γυναίκα μου να βαφτεί;”

Γυρνάω μέσα, συνεχίζω τη μάχη του ταΐσματος με τον μικρό (το σπίτι μετά το γεύμα του μοιάζει με πεδίο μάχης). Τον πλένω, τον αλλάζω, τον κοιμίζω -επιτέλους- και πάω να πάρω μια ανάσα στον καναπέ. Γυρνάω ασυναίσθητα το βλέμμα μου προς το στολισμένο δέντρο… ωπ, τι είναι αυτό εκεί; Δεν θυμάμαι να το έβαλα εγώ…

Σηκώνομαι και διανύω τα τρία βήματα μέχρι τη γωνία· το δέντρο έστεκε όπως το είχαμε αφήσει, στολισμένο και με τα φωτάκια σβηστά. Στο ίδιο σημείο ήταν και η μπάλα που τσαλαπάτησε με τα χεράκια του ο μικρός. Μόνο που….

Μόνο που κάτω από το δένδρο είχε προστεθεί ένα κουτάκι, που πριν δεν υπήρχε!

Αμέσως συνδέθηκαν όλα: ο θόρυβος “σαν κάτι να χτύπησε”, η σμυδρή κίνηση, το κοκκίνισμα, η αστραφτόσκονη…

Σ’ευχαριστώ πολύ Άγιε Βασίλη!

Βέβαια θυμάμαι ότι στο γράμμα μου σου είχα ζητήσει ένα πόνι… Τώρα πώς κατάφερες να χωρέσεις πόνι σε αυτό το μικρό κουτάκι…. Αλλά θα μου πεις, άγιος είσαι, όλα τα μπορείς… Εδω μπόρεσε να μας βγάλει στις αγορές ο Σαμαράς, δεν θα μπορέσεις εσύ να χωρέσεις το πόνι στο κουτάκι;
Ή μήπως όχι…;!

ΥΓ: Είναι μοναδικό το συναίσθημα όταν λαμβάνεις ένα γράμμα ή ένα δέμα από φίλο. Η εποχή της άμεσης ηλεκτρονικής αλληλογραφίας όσο μας έχει εξυπηρετήσει, άλλο τόσο μας έχει στερήσει ένα εμπειρικό πεδίο, το οποίο απλώνεται από τη συλλογή γραμματοσήμων, μέχρι την γραφή με πένα και την απολαυστική υπερδιέγερση που συνοδεύει την παράδοση ενός γράμματος από τον ταχυδρόμο μέχρι το άνοιγμά του…

Καλές γιορτές σε όλους – και κυρίως σε αυτούς που έχουν αντικειμενικούς λόγους να δυσκολεύονται…

Χριστούγεννα για ανθρώπους

Διάβασα πρόσφατα ένα ενδιαφέρον άρθρο του Alain deBotton1 σχετικά με την προσέγγιση των εορτών των Χριστουγέννων από έναν άθεο. Ανάλογα ζητήματα σχετικά με το «εορταστικό πνεύμα των Χριστουγέννων» με απασχολούν πάντα αυτές τις ημέρες, καθόσον δεν θεωρώ τον εαυτό μου πιστό. Τι ακριβώς γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα; Τη γέννηση του θεανθρώπου; Και οι μη χριστιανοί; Τι είναι αυτό που κάνει θελκτικά τα Χριστούγεννα πχ στους Ιάπωνες; Ή τι μπορεί να αποκομίσει ένας άθεος από τις ημέρες αυτές; Αυτό που προσλαμβάνουν από τα Χριστούγεννα οι πιστοί Χριστιανοί, είναι σε συμφωνία με τις επιταγές της θρησκείας;

Ας κάνουμε μια μικρή ιστορική αναδρομή. Οι ανθρώπινοι πολιτισμοί σχεδόν πάντα είχαν κάποια γιορτή κοντά στο χειμερινό ηλιοστάσιο2, την ημέρα δηλαδή που η νύχτα έχει τη μεγαλύτερη διάρκεια, σηματοδοτώντας την έναρξη του χειμώνα. Για τις κατά βάση αγροτικές ανθρώπινες κοινωνίες ο κύκλος εναλλαγής των εποχών ήταν άμεσα συνδεδεμένος με την επιβίωσή τους: η σπορά, η συγκομιδή, οι εποχές των κυνηγιών του κάθε είδους, η ανθρώπινη επιβίωση γενικά ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την περιφορά της γης γύρω από τον ήλιο. Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον το γεγονός πως τα άστρα και οι πλανήτες έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην ανθρώπινη μεταφυσική, χωρίς ουσιαστικά να γνωρίζουν οι άνθρωποι πως πράγματι η επιβίωσή τους εξαρτιόταν από τη θέση της γης στο ηλιακό σύστημα. Και είναι ίσως λυπηρό ότι ο σύγχρονος βιομηχανικός πολιτισμός μας έχει οδηγήσει σε μια σχέση απομάκρυνσης από τη φύση…

Γίνεται λοιπόν εμφανές γιατί οι άνθρωποι ανέκαθεν γιόρταζαν τις σημαντικές στιγμές του ηλιακού χρόνου. Το γεγονός πως ο χριστιανισμός τοποθέτησε μια τόσο σημαντική για αυτόν γιορτή όπως η γέννηση του θεανθρώπου «πάνω» στον εορτασμό του χειμερινού ηλιοστασίου, δείχνει πως οι εορτές του ηλιακού ημερολογίου ήταν βαθύτατα εγγεγραμμένες στο πολιτισμικό υποσυνείδητο των ανθρώπων.3 Πλέον όμως, στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες χριστιανισμός και καπιταλισμός, με λίγα λόγια θρησκεία και κοινωνική οργάνωση, έχουν «ζυμωθεί»4 σε μία νέα κοινωνική ταυτότητα. Αναμφισβήτητα το θρησκευτικό αίσθημα έχει υποχωρήσει και η πνευματικότητα που αυτό πρέσβευε έχει σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από καταναλωτικές συνήθειες.5 Τα Χριστούγεννα της Coca Cola και του κοκκινοντυμένου Αη Βασίλη προφανώς δεν έχουν το ίδιο περιεχόμενο με τα Χριστούγεννα του 12 αι. μ.Χ.

Επιπλέον, σήμερα έχει υποχωρήσει και η επαφή μας με τη φύση – και συνεπώς η συνειδητοποίηση της αξίας του χειμερινού ηλιοστασίου δεν είναι προφανής. Σε τι θα μπορούσαμε λοιπόν να εστιάσουμε το «πνεύμα των Χριστουγέννων»; Ένας σημερινός σκεπτόμενος άνθρωπος, πιστός ή μη, τι μπορεί να αποκομίσει από την γιορτή των Χριστουγέννων εκτός του θρησκευτικού συμβολισμού; Μπορεί να γίνει καλύτερος άνθρωπος, ανεξάρτητα από τις μεταφυσικές «ανταμοιβές» που η χριστιανική θρησκεία υπόσχεται;

Τα Χριστούγεννα και παλιότερα οι γιορτές του χειμερινού ηλιοστασίου, κάνουν ουσιαστικά μια «δήλωση»: επισημοποιούν την ψυχολογική κατάσταση που επιφέρει στον άνθρωπο η έλευση του χειμώνα. Η πτώση της θερμοκρασίας μας ωθεί να «κλειστούμε στον εαυτό μας», με τον ίδιο τρόπο που μας αναγκάζει να κλειστούμε στο σπίτι μας – όπως εξάλλου και η φύση αναστέλει μέρος της λειτουργίας της, αναμένοντας το τέλος των κρύων. Ο χειμώνας γενικά μας επιβάλει το «μέσα». Αυτό το «μέσα» είναι η αφορμή για μια ενδοσκοπική ματιά του ανθρώπου, την οποία και γιορτάζουμε αυτές τις μέρες. Αυτό το «μέσα» αποτελεί επίσης το στοιχείο που μας ωθεί τα Χριστούγεννα στην αναζήτηση της οικογενειακής θαλπωρής. Με την πρώτη ματιά στο εσωτερικό μας συνειδητοποιούμε πως οι «αχαρτογράφητες» περιοχές του εαυτού μας αποτελούν πλειοψηφία. Αυτά που γνωρίζουμε για τον εαυτό μας είναι λιγότερα από όσα δεν γνωρίζουμε. Ο φόβος του αγνώστου είναι πολλαπλάσιος όταν το άγνωστο κατοικεί μέσα μας. Και τότε το πρώτο στήριγμα είναι η οικογέννεια – αυτό δεν κάναμε και ως παιδιά όταν φοβόμασταν;

P1000958_BWΟι μέρες των χριστουγεννιάτικων εορτών λοιπόν όχι απλώς αποτελούν μια εξαιρετική αφορμή για να κοιτάξουμε μέσα μας, αλλά επιτάσουν να αναλογιστούμε τη θέση μας στον κόσμο: τον φυσικό, τον κοινωνικό, τον μεταφυσικό, τον οικογεννειακό… Ανεξάρτητα από το θρησκευτικό αίσθημα του καθενός, ανεξάρτητα από το πόσο συνειδητοποιούμε τον βιολογικό μας κύκλο και την επίδραση της φύσης σε αυτόν, το υποσυνείδητό μας αυτή την εποχή της αρχής του χειμώνα μας καλεί να στραφούμε μέσα μας. Και μάλλον δεν είναι τυχαίο που λίγες μέρες μετά το χειμερινό ηλιοστάσιο αρχίζει το επόμενο έτος· μια επιτυχημένη ενδοσκόπηση είναι λογικό να καταλήγει σε «καθαρογράψιμο»: τι κάναμε στραβά, τι σωστά, τι θα θέλαμε να διορθώσουμε, τι να κρατήσουμε και τι να πετάξουμε. Μόλις τελειώσουμε τη «λίστα» μας, η έναρξη του νέου έτους μας δίνει την ευκαιρία να αρχίσουμε κιόλας να την πραγματοποιούμε.6

 

  1. Alain deBotton,  An atheist at Christmas: Oh come all ye faithless, http://www.theguardian.com/lifeandstyle/2011/dec/24/christmas-atheists []
  2. Ηλιοστάσιο ονομάζεται η χρονική στιγμή κατά την οποία ο άξονας της Γης εμφανίζεται στραμμένος όσο περισσότερο προς ή μακριά από τον Ήλιο συμβαίνει κατά την ετήσια τροχιά της Γης γύρω από αυτόν. Αυτό ισοδυναμεί με τον Ήλιο να βρίσκεται στο ψηλότερο ή στο χαμηλότερο σημείο (ετήσιο) του ουρανού που βρίσκεται ποτέ το μεσημέρι, όπως εμφανίζεται σε εμάς πάνω στην επιφάνεια της Γης. Η ημέρα του ηλιοστασίου είναι είτε η μεγαλύτερη (το Καλοκαίρι-Θερινό ηλιοστάσιο) είτε η μικρότερη (το Χειμώνα-Xειμερινό ηλιοστάσιο) μέρα του έτους για όλες τις περιοχές της γης εκτός από τους Τροπικούς, Wikipedia, Ηλιοστάσιο, http://el.wikipedia.org/wiki/Ηλιοστάσιο []
  3. Wikipedia, Ηλιοστάσιο – Πολιτιστικές επιδράσεις και λαογραφία, http://el.wikipedia.org/wiki/Ηλιοστάσιο []
  4. Η ζύμωση αυτή έχει τις ρίζες της στην θρησκευτική Μεταρρύθμιση του 16ου αι και στον τρόπο με τον οποίο ο Λούθηρος συνδύασε την θρησκευτική μεταφυσική με το ζήτημα της εργασίας, οδηγώντας στην προτεσταντική ηθική. Βλ. σχετικά την προσέγγιση του Κροπότκιν στο ζήτημα της Μεταρρύθμισης στο Πιοτρ Κροπότκιν, Το κράτος και ο ιστορικός του ρόλος, μτφρ. Σίσσυ Παπαδάκη, Εκδ. Το Ποντίκι, Χαλάνδρι, σ. 60. Για τη Μεταρρύθμιση γενικά  βλ. σχετικά Wikipedia, Μεταρρύθμιση, http://el.wikipedia.org/wiki/Μεταρρύθμιση []
  5. Βλ. σχετικά Alain deBotton, Θρησκεία για άθεους, Εκδ. Πατάκη, Αθήνα, 2012 []
  6. Δείτε ένα σχετικό άρθρο επίσης του Alain deBotton, αναφορικά με την ανάγκη που μας δημιουργείται τις μέρες των Χριστουγέννων  να πραγματοποιήσουμε δηλώσεις των πραγμάτων που θέλουμε να αλλάξουμε, Alain deBotton, Making Resolutions, http://theschooloflife.typepad.com/the_school_of_life/2011/12/from-the-archive-making-resolutions-by-alain-de-botton.html []

Ψάχνωντας το νόημα των Χριστουγέννων, ας θυμηθούμε τα λόγια του Alain deBotton στο “Θρησκεία για άθεους”:

Εξιστορώντας το ταξίδι ενός ανθρώπου από τη φάτνη ως τον σταυρό, ο Χριστιανισμός διατυπώνει μια σχεδόν παγκόσμια ιστορία της αθωότητας και της ευγένειας σε έναν ταραγμένο κόσμο.

Αθωότητα. Ευγένεια. Αγάπη.

 

H ανακωχή του χειμώνα του 1914, κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, έγινε παρά τις εντολές των στρατηγών και των πολιτικών

Υπάρχουν ορισμένα ιστορικά γεγονότα, τα οποία μας υπενθυμίζουν, ότι ακόμα και κατά τη διάρκεια των πολέμων η ανθρώπινη φύση δεν είναι καταστροφική, αλλά ικανή για πράξεις αδελφοσύνης και αλληλεγγύης. Ένα τέτοιο συμβάν είναι η ανακωχή τον χειμώνα του 1914, κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η οποία έγινε παρά τις εντολές των στρατηγών και των πολιτικών. Ήδη, στους λίγους μήνες που κρατούσε η πολεμική εμπλοκή, οι νεκροί ήταν πολλές χιλιάδες, ενώ όλοι ισχυρίζονταν ότι θα είναι ένας ρομαντικός πόλεμος λίγων ημερών. Ψέματα. Μέχρι το τέλος, εννέα εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.

«Η ανακωχή των Χριστουγέννων»

Πριν την ανακωχή, ο Πάπας Βενέδικτος ο 15ος είχε κάνει έκκληση σε διάφορες κυβερνήσεις «να σωπάσουν τα όπλα, την ημέρα που τραγούδησαν οι άγγελοι», δηλαδή τα Χριστούγεννα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής κατατέθηκε πρόταση στη γερουσία, σε μία γενική προσπάθεια ανακωχής για 20 μέρες πριν τα Χριστούγεννα, με την ελπίδα ότι θα συνεχιζόταν και μετά το πέρας της προθεσμίας.

Οι επιστολές των γυναικών

Επιπλέον, σύνδεσμοι φεμινιστριών της Αγγλίας έστειλαν μία επιστολή στις γυναίκες της Αυστρίας και της Γερμανίας. Οι Γερμανίδες φεμινίστριες απάντησαν με δικό τους μήνυμα, στο οποίο πραγματεύονταν την αξία της ειρήνης και κατήγγειλαν τις αισχρότητες του μοντέρνου πολέμου. Οι γυναίκες είχαν συγκλονιστεί, καθώς μόνο στη μάχη του Σομ, στη βόρεια Γαλλία, μόνο την πρώτη μέρα, οι Βρετανοί είχαν εξήντα χιλιάδες νεκρούς.

Με τις πρωτοβουλίες για εκεχειρία σε όλα τα μέτωπα του πολέμου, σημειώθηκαν συγκινητικά περιστατικά αλληλεγγύης και κατανόησης. Οι στρατιώτες κατάφεραν επιτέλους και έθαψαν νεκρούς, περιποιήθηκαν τους αρρώστους και ενίσχυσαν τα χαρακώματά τους.

Κατάπαυση του πυρός κι ευχές

Στα χαρακώματα του Βελγίου, από όπου ξεκίνησε η ανταρσία της ανακωχής, οι Γερμανοί πρώτοι στόλισαν δέντρα, όπως ήταν το έθιμό τους και ξεκίνησαν να τραγουδούν. Οι Γάλλοι και οι Άγγλοι τραγούδησαν και αυτοί. Ένας αξιωματικός των Γερμανών βγήκε και πρότεινε να μην πέσουν άλλοι πυροβολισμοί. Ευχήθηκε στα αγγλικά καλά Χριστούγεννα. Του αντευχήθηκαν και ξαφνικά άρχισαν όλοι να εύχονται, ακόμη και αν δεν καταλάβαιναν τη γλώσσα.

Χωρίς άνωθεν εντολές

Ήταν παραμονή Χριστουγέννων. Την επόμενη μέρα, η ανακωχή ήταν απόλυτη.

Το γλέντι στα χαρακώματα άρχισε, χωρίς άνωθεν εντολές. Άλλωστε, οι στρατηγοί που διεύθυναν τον πόλεμο πολλές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, μέσα από την θαλπωρή των γραφείων τους, διαφωνούσαν με οποιαδήποτε κατάπαυση του πυρός.

Ανταλλαγή δώρων και αγώνας ποδοσφαίρου

Οι στρατιώτες όμως, εκτός από τις πατροπαράδοτες ανταλλαγές δώρων στο μέτωπο, λέγεται ότι έκαναν και κοινές προσευχές.

Σίγουρα έπαιξαν ποδόσφαιρο με πάνινη μπάλα, ή τενεκεδάκια.

Το ματς έληξε με όλους τους φαντάρους ζωντανούς, αν και έπαιζαν με τον εχθρό.

Η εκεχειρία επεκτάθηκε σε όλο το μέτωπο. Ήταν σχεδόν καθολική και οι στρατιώτες άρχισαν να έχουν μία τελείως διαφορετική προσέγγιση για την ζωή, τόσο τη δική τους, όσο και των εχθρών.

Σε ορισμένες μάλιστα περιοχές, οι παρατάξεις αντάλλαζαν μεταξύ τους αγαθά όπως τσιγάρα και εφημερίδες.

Περίπου ένα εκατομμύριο στρατιώτες κατέβασαν τα όπλα και οι στρατηγοί έγιναν έξαλλοι. Τι αξιωματικοί ήταν αυτοί, που έδιναν εντολές και δεν τους υπάκουαν;

Τα μέτρα λοιπόν ήταν άμεσα, με τιμωρίες και μεταθέσεις αξιωματικών που ανέχθηκαν τη στάση του στρατού.

Αντίθετος με την εκεχειρία ο δεκανέας Αδόλφος Χίτλερ

Ένας Βρετανός ταγματάρχης επέμενε, ότι τον Γερμανό όπου τον βλέπεις, πρέπει να τον σκοτώνεις, αλλά δεν τον άκουσε κανείς. Τουλάχιστον εκείνη τη μέρα. Στην ανακωχή πήρε μέρος και ο δεκανέας Αδόλφος Χίτλερ, που φέρεται να είπε ότι τέτοιες πρωτοβουλίες θα έπρεπε να απαγορεύονται αυστηρά. Αν κρίνουμε από τη μελλοντική του διαδρομή, ίσως είπε και χειρότερα.

Η ανακωχή δεν επαναλήφθηκε το 1915, αφού και η μάχη είχε γίνει αρκετά πιο έντονη και οι αξιωματικοί είχαν γίνει αρκετά πιο σκληροί σε τέτοια ζητήματα. Μάλιστα, είχε δοθεί εντολή να μην σταματήσουν τα πολυβόλα και αντίθετα να ρίχνουν συνεχώς, ώστε να μένουν σε εγρήγορση οι φαντάροι. Ακόμα και τότε όμως, υπάρχουν μαρτυρίες που λένε, ότι τα κανόνια που έριχναν, δεν στόχευαν στα απέναντι χαρακώματα, ώστε να μην προκληθούν απώλειες την άγια εκείνη μέρα.

Καλά Χριστούγεννα

Πηγή: Left.gr