Tag Archives: επιβίωση

Μικρά Αγγλία

Μικρά Αγγλία, του Παντελή ΒούλγαρηΗ «Μικρά Αγγλία», η νέα ταινία του Παντελή Βούλγαρη, είναι μια ιστορία επιβίωσης. Συναισθηματικής επιβίωσης. Και εδώ, όπως εξάλλου και στο υπόλοιπο έργο του, ο Βούλγαρης ενδιαφέρεται για τον άνθρωπο. Στρέφει όμως το βλέμμα του στον άνθρωπο όχι ενδοσκοπικά, δεν διερευνά τις μύχιες σκέψεις του ατόμου, αλλά από την πλευρά της κοινωνίας και της μοίρας του. Τον ενδιαφέρει η κατάσταση ισορροπίας του ατομικού με το κοινωνικό, πώς το άτομο αντιδρά απέναντι σε μια πραγματικότητα που δεν ορίζει και που όμως το διαμορφώνει.

Ως αποτέλεσμα αυτής της οπτικής, ο Βούλγαρης διαμορφώνει δωρικούς χαρακτήρες, ανθρώπους που υπομένουν τις καταστάσεις με ήθος και υπομονή. Αυτό τους το χαρακτηριστικό όμως είναι και η πηγή της τραγικότητάς τους, διότι μεταθέτουν τα θέλω τους σε ένα άλλο νοητικό και ψυχολογικό επίπεδο, πέρα από το πραγματικό. Προκύπτει έτσι ένας κόσμος όπου η καθημερινότητα ορίζεται από δύο πλευρές, μία ρεαλιστική, προσανατολισμένη στο πρακτικό και άμεσα αναγκαίο, και μία απόκρυφη ονειρική, όπου κατοικούν οι ανεκπλήρωτες ατομικές επιθυμίες του ανθρώπου-έρμαιο.

Η ισορροπία ανάμεσα σε αυτές τις δύο πλευρές εξασφαλίζει στον άνθρωπο του κόσμου που δημιουργεί ο Βούλγαρης την επιβίωση. Το εύθραυστο όμως αυτής της ισορροπίας είναι πηγή τραγικής ειρωνίας. Κι όταν η ισορροπία διαρραγεί, το άτομο εκρήγνυται σε μία θύελλα όπου το «πρέπει» με το «θέλω» ανακατεύονται με την πραγματικότητα και τα απωθημένα όνειρα. Αυτή η κατακλυσμιαία αντίδραση αντικατοπρίζει έναν κόσμο που στην πρακτική καθημερινότητά του είναι υποσυνείδητα συμφιλιωμένος με το παράλογο που ενυπάρχει μέσα του.

-Κι αν ζούσε; Τι θα γινόμασταν εμείς οι δυο;
-Ας ζούσε…

Η ταινία του Βούλγαρη μοιάζει με δημοτικό τραγούδι σύγχρονης κινηματογραφικής αισθητικής. Τα βασικά δομικά της υλικά είναι ταυτόχρονα πανανθρώπινα αλλά και κομμάτια από το ιστορικό υπέδαφος της ελληνικής κοινωνίας. Τοποθετώντας τη ναυτική καθημερινότητα και το τοπίο της Άνδρου ως υπόβαθρο και αποσπώντας σημαντικές ερμηνείες από όλο το καστ, δημιουργεί μια εικόνα άχρονη, συνεπώς σύγχρονα ανθρώπινη. Καταφέρνει έτσι να αναδείξει πως «για την πνευματική εμπειρία ενός ανθρώπου αυτό που συνέβη χτες μπορεί να σημαίνει το ίδιο με εκείνο που συνέβη στην ανθρωπότητα εκατό χρόνια πριν»1 ή σήμερα. Ο Βούλγαρης τελικά χτίζει χωρίς υπερβολές, μελοδραματισμούς ή εύκολα αισθητικά στοιχεία μια ταινία, η ποιητικότητα της οποίας φέρνει στο φως «ολόκληρο το σύμπαν»2 που ο άνθρωπος περικλείει.

http://mikraaggliafilm.gr/

  1. Αντρέι Ταρκόφσκι, Σμιλεύοντας το χρόνο, Εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 1987, σ. 265 []
  2. Ταρκόφσκι, ό.π., σ. 280 []