Αδιέξοδα;

Ένα σχόλιο πάνω στην (παρα-)φιλολογία σχετικά με το πόσο ρεαλιστική είναι η δυνατότητα διαπραγμάτευσης για το ζήτημα του ελληνικού χρέους και κατά πόσον υπάρχουν περιθώρια ελιγμών.

Δεν υπάρχουν μονόδρομοι στις κοινωνίες. Πάντα κάτι χάνεις και κάτι κερδίζεις – η βαρύτητα του ισοζυγίου είναι ζήτημα οπτικής. Ναι, μπορεί να τιναχτούνε όλα στον αέρα (αν και εν προκειμένω δεν το νομίζω καθόλου αυτό, αλλά ας το αποδεχτούμε ως άσκηση). Μέχρι τώρα όμως ποιές ήταν οι προοπτικές που διαγράφονταν για την κοινωνία; Ας πούμε, πόσο “ακριβότερη” θα ήταν μια έξοδος από το ευρώ, σε σχέση με το κόστος που θα είχε για την κοινωνία η συνεχιζόμενη παραμονή εντός ευρώ αλλά υπό το καθεστώς νεοφιλελεύθερης λιτότητας;

Δεν είναι ούτε ζήτημα ανθελληνικού πολέμου, ούτε μονόδρομων κλπ. Άπλα, έτσι πορεύεται η πολιτική: αντίρροπες δυνάμεις πιέζουν τις κοινωνίες προς κάθε κατεύθυνση· τελικά η κοινωνική κατάσταση που θα δημιουργηθεί θα είναι αποτέλεσμα των συμβιβασμών και των ισορροπιών που θα δημιουργηθούν. Οι «πολιτικές της Ευρώπης» ποτέ δεν ήταν απόλυτα προδιαγεγραμμένες. Πάντα καθορίζονταν στα πλαίσια τέτοιων διαδικασιών και συσχετισμών. Και οι πολιτικές διεργασίες εμπεριέχουν κινητήριες δυνάμεις που οι επιπτώσεις τους δεν μπορούν να προεξοφλούνται…

Υπό την οπτική αυτή, και μόνο το γεγονός ότι επανέρχεται στο προσκήνιο η έμφαση στην παραγωγή και διακίνηση πολιτικού προβληματισμού -και συνεπώς η τοποθέτηση του ελληνικού ζητήματος εντός ενός τέτοιου προβληματισμού- είναι ένα βήμα προόδου.