Η εκδοχή του Μπράουνινγκ

Ένας μεσόκοπος καθηγητής μέσης επαίδευσης φεύγει από το σχολείο που δίδασκε, για να αναλάβει κάπου αλλού μια χειρότερη θέση. Παρά τη μεθοδικότητά του και τον ποταμό της γνώσης του, μάλλον δεν θα λείψει σε κανέναν καθώς είναι συναισθηματικά απρόσιτος και αυστηρός. Ωστόσο, αυτή η αλύγιστη επικάλυψη στον χαρακτήρα του υποκρύπτει ένα πνεύμα σπινθηροβόλο και ευγενικό. Το φαινομενικά απομακρο του χαρακτήρα του είναι η άμυνά του, ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίζεται την ευθύνη του απέναντι στις λάθος επιλογές του – στον αδιαφορο γάμο του, στην αδυναμία του να κοινωνήσει ως καθηγητής στους μαθητές του τη μαγεία της επιστήμης του. Περνά έτσι το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του, μέχρι που μια τυχαία ευγενική πράξη ενός μαθητή του, του μοναδικού που τον αποχαιρετά, δρα καταλυτικά για να εκραγεί το καταπιεσμένο συναίσθημα μέσα του.

Αυτή είναι εν ολίγοις η υπόθεση της «Eκδοχής του Μπράουνινγκ» που ανεβαίνει στο Θέατρο Εμπορικόν από τις 20 Δεκεμβρίου. Το έργο αποτελεί έναν στοχασμό πάνω στα αδιέξοδα που μπορεί να υποβόσκουν κάτω από μια φαινομενικά τακτοποιημένη και ελεγχόμενη ζωή. O πρωταγωνιστής, ο κύριος Κρόκερ-Χάρις, έχει πλήρη συναίσθηση της καθοδικής πορείας της ζωής του και της ευθύνης του λόγω των επιλογών του. Και αυτό τον συμπιέζει ψυχολογικά. Η γυναίκα του τον κατηγορεί για συναισθηματική νέκρωση -και εν μέρει το παραδέχεται κι ο ίδιος- ωστόσο εντός του υφίσταται ένα δαιδαλώδες συναισθηματικό πλαίσιο. Ίσως το βασικότερο πρόβλημα του «γερό Κροκ» -όπως τον αποκαλούν κοροϊδευτικά οι μαθητές- δεν είναι το τέλμα στο οποίο πέφτει η ζωή του αλλά ο αυξημένος βαθμός αυτοσυνείδησής του: έχοντας πλήρη επίγνωση των λαθών του και της καταστάσεώς του -σε αντίθεση με τους τριγύρω του- αναλαμβάνει πλήρως όχι μόνο την ευθύνη που του αναλογεί αλλά και μέρος της ευθυνης των άλλων. Γι’ αυτό και δεν αντιμετωπίζει εχθρικά την γυναίκα του που τον απατά – μια τυπική μεσοαστή έρμαιη των απωθημένων της, η οποία αντιλαμβάνεται την καθημερινότητά της ως ένα πλέγμα «γεγονότων τα οποία δεν την προετοίμασε η ανατροφή της να αντιμετωπίσει». Αντιθέτως αναγνωρίζει  σε αυτήν, όπως και στον εαυτό του, την τραγικότητα (με την αρχαιοελληνική έννοια) της λάνθασμένης επιλογής συντρόφου για τη ζωή: και οι δύο δημιουργούν αλλά και υφίστανται συναισθηματικό πόνο, για τον οποίο όμως δεν είναι ενεργητικά υπεύθυνοι. Ο πόνος τους πηγάζει από την αδυναμία συνεννόησής του επάνω στην έννοια της αγάπης, ο ένας δεν μπορεί να δώσει στον άλλο την αγάπη που ζητά. Γι’ αυτό και ο Κρόκερ-Χάρις δεν έχει χωρίσει τη γυναίκα του, αλλά υπομένει στωικά τις ταπεινώσεις της και τις ερωτικές της περιπέτειες…

Το έργο αποτελεί επίσης την εξαιρετική περιγραφή της μοναξιάς ενός ευαίσθητου κι ευγενικού πνεύματος – του κ Κρόκερ-Χάρις, μέσα από τον οποίο αναλογιζόμαστε για την αξία των ανθρώπινων σχέσεων στις σύγχρονες κοινωνίες. Πόσες λάθος επιλογές χρειαζονται για να μας κλείσουν στον εαυτό μας; Αποτελεί η συναισθηματική αποκοπή άμυνα απέναντι στη φθορά που επιφέρουν καθημερινά αυτές οι λάθος επιλογές μας; Από πιο σημείο και μετά  οι καθημερινές μικρές υποχωρήσεις μας συσσωρεύωονται σε βαθμό που να μας αποκόπτουν από την αλήθεια των ανθρώπινων σχέσεων; Πότε χάνεται ο έλεγχος; Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε τα απωθημένα; Μέσα σε όλα αυτά, η αυτογνωσία αποτελεί όπλο ή βάρος – οδηγώντας στην κατάθλιψη;

Η παράσταση είναι πολύ υψηλού επιπέδου. Ξεχωρίζει η ερμηνεία του Δ. Καταλειφού, ο οποίος για μια ακόμη φορά (μετά την Ολεάνννα) αποδίδει εξαιρετικά τις εσωτερικες διαμάχες και τα αδιέξοδα ενός χαρακτήρα που ακροβατεί συναισθηματικά παρά τη φαινομενική του ισορροπία. Οι υπόλοιποι ηθοποιοί στέκονται επάξια στο ύψος των απαιτήσεων της διανομής. Εξαιρετικοί οι φωτισμοί και η μουσική επένδυση, που σε συνδυασμό με το προσεγμένο σκηνικό δομούν την απαραίτητη ατμόσφαιρα και μεταδίδουν τον αυστηρά δομημένο κόσμο των χαρακτήρων του έργου. Μια παράσταση – πηγή στοχασμού, με έναν Καταλειφό που αξίζει να δει κανείς.